|
www.vitamini.org |
|
Skoro sve o vitaminima, mineralima i dodatnoj ishrani |
GVOŽĐE - ZDRAVA KRVNA SLIKAGvožđe je najviše istraživan elemenat u ishrani te je najbolje i upoznat. Ukupno telesno gvožđe iznosi 3,8 grama kod muškaraca i 2,3 grama kod žena. Gvožđe u organizmu je podeljeno u dve celine - prva je funkcionalno gvožđe koje se najvećim delom nalazi u crvenim krvnim zrncima u obliku hemoglobina. Funkcioalno gvožđe se takođe nalazi u mišićima i raznim enzimima ćelija. Druga celina su zalihe gvožđa koja kod muškaraca iznosi jedna trećina ukupnog gvožđa a kod žena zalihe gvožđa su 1/8 ukupnog gvožđa organizma Funkcije gvožđa su da gradi hemoglobin i da prenosi kiseonik od pluća ka drugim tkivima, da učestvuje u građi mioglobina (stvara zalihe kiseonika u mišićima), gradi citohrome (jedinjenja koja učestvuju u ćelijskom disanju), gradi enzime koji štite organizam od slobodnih radikala Apsorpcija gvožđa zavisi od prisutne količine gvožđa u ishrani, iskoristljivosti gvožđa iz hrane, veličine zaliha gvožđa u organizmu i brzine stvaranja crvenih krvnih zrnaca. Gvožđe se gubi putem stolice (iz žuči), odlubljene sluznice iz creva. Gubitak kod muškarca iznosi oko 1,0mg na dan a kod žena u reproduktivnom periodu 1,3mg na dan pa i više. Najčešći gubitak je putem krvarenja koje može biti vidljivo ili nevidljivo. Nevidljivo krvarenje podrazumeva takođe gubitak putem stolice samo što je uzrokovano ulkusom (čirom) ili tumorom ili dugotrajnom upotrebom nekih lekova. Prirodni izvori - Apsorpcija gvožđa iz hrane bogate mesom i vitaminom C je 15% a prosečna je oko 10%. To je hrana biljnog porekla koja je na donjoj grannici po apsorpciji gvožđa, zatim u sredini su mleko i mlečni proizvodi a gvožđe se najbolje apsorbuje iz mesa, ribe i iznutrica Dnevne potrebe - Dnevne potrebe za gvožđem zasnivaju se na postojećim rezervama i prosečnom dnevnom gubitku i iznose 10mg/dan i od 18-22mg za žene na dan. Nedostatak gvožđa - uzroci nedostatka gvožđa su nedovoljno unošenje hranom ili povećane potrebe kao što je trudnoća i dojenje ili gubitak gvožđa na gore opisane načine. Kod dece deficit gvožđa zavisi od uzrasta i od načina ishrane. Ovo je načešći deficit neke prehrambene materije na svetu. Posledice deficita gvožđa su anemija, smanjenje radne sposobnosti, poremećen psihosomatski razvoj i intelektualna sposobnost, oštećena reakcija telesne temperature, smanjena otpornost na infekcije, komplikacije u trudnoći... Preteran unos gvožđa - pogledaj pod POREMEĆAJ METABOLIZMA METALA |
